İçerikler
AHA ve BHA arasındaki fark nedir?
“Biri yüzey için, diğeri gözenek için.” Yaygın anlatı tamamen yanlış değil ama fazla basit. AHA ve BHA’yı gerçekten ayıran şey ne?

Skincare dünyasında bazı kısaltmalar bir noktadan sonra neredeyse herkesin bildiği kelimelere dönüşüyor.
AHA.
BHA.
Biri “yüzey için.”
Diğeri “gözenek için.”
Biri kuru cilde.
Diğeri yağlı cilde.
Beauty dünyasının en yaygın anlatısı kabaca böyle.
Ama gerçek biraz daha nüanslı.
En sade haliyle:
AHA ve BHA, cildin yüzeyindeki hücreler arasındaki bağları etkileyerek eksfoliasyonu destekleyen hidroksi asit gruplarıdır. Ancak yapıları, çözünürlükleri ve ciltte davranışları farklıdır.
Önce AHA nedir?
AHA:
Alpha Hydroxy Acid
demek.
Bu gruptaki en bilinen içerikler:
- Glycolic Acid
- Lactic Acid
- Mandelic Acid
ve bazı formülasyonlarda citric acid.
AHA’lar özellikle:
- cilt dokusu
- mat görünüm
- yüzeysel pürüzlülük
- bazı pigmentasyon sorunları
- foto-yaşlanma belirtileri
gibi alanlarda kullanılıyor.
BHA nedir?
Beauty dünyasında BHA denildiğinde genellikle:
Salicylic Acid
kastedilir.
Yani:
Skincare dilinde BHA = çoğunlukla salicylic acid.
En temel fark ne?
Beauty dünyasında genellikle şöyle anlatılır:
AHA → yüzey
BHA → gözenek
Bu tamamen yanlış değil.
Ama biraz fazla basit.
Salicylic acid, AHA’lara kıyasla daha lipofilik — yağda çözünebilen bir moleküldür.
Bu nedenle sebum açısından zengin pilosebase ünitelere ve komedonlara daha iyi ulaşabilmesi, akne ve tıkanmış gözenek odaklı ürünlerde sık kullanılmasının önemli nedenlerinden biridir.
AHA’lar ise özellikle stratum corneumdaki hücreler arasındaki kohezyonu azaltarak yüzeysel deskuamasyonu destekler.
Dolayısıyla kabaca:
AHA → yüzey dokusu ve ton
Salicylic acid / BHA → yüzey + foliküler tıkanıklık
şeklinde düşünebiliriz.
AHA ciltte ne yapıyor?
AHA’lar corneocyte adı verilen yüzey hücrelerinin birbirlerine tutunmasını azaltmaya yardımcı olur.
Böylece:
ölü yüzey hücrelerinin uzaklaşması kolaylaşır.
Bu da cildin:
- daha pürüzsüz
- daha eşit
- daha canlı
görünmesine katkıda bulunabilir.
Glycolic acid neden bu kadar popüler?
Çünkü AHA ailesindeki küçük moleküllerden biridir.
Daha küçük molekül boyutu cilde penetrasyonunu kolaylaştırabilir.
Ama aynı özellik:
irritasyon potansiyelini de artırabilir.
Bu yüzden güçlü olması herkes için daha iyi olduğu anlamına gelmiyor.
Lactic acid daha nazik mi?
Genellikle glycolic acid’e kıyasla daha nazik algılanır.
Molekül yapısındaki farklar nedeniyle penetrasyonu daha yavaş olabilir ve bazı formülasyonlarda nem desteği de sağlayabilir.
Ama:
“Lactic acid hassas cildi asla tahriş etmez.”
diye bir kural yok.
Mandelic acid nerede duruyor?
Mandelic acid de AHA grubunda yer alır.
Molekülü glycolic acid’e göre daha büyük olduğu için cilde daha yavaş nüfuz edebilir.
Bu nedenle bazı kişilerde daha kontrollü ve daha tolere edilebilir bir AHA seçeneği olabilir.
Peki salicylic acid ne yapıyor?
Salicylic acid özellikle:
- komedon
- siyah nokta
- gözenek tıkanıklığı
- yağlı cilt
- hafif akne
gibi alanlarda kullanılıyor.
Lipofilik yapısı sayesinde sebum açısından zengin foliküler yapılara ulaşabilmesi, onu özellikle komedonal akne tarafında ilginç kılıyor.
“Gözenekleri temizler” ne demek?
Beauty dilinde bu ifade biraz fazla literal kullanılıyor.
Gözenekler küçük borular değil.
Salicylic acid içeri girip onları “yıkamıyor.”
Daha doğru ifade:
folikül içindeki hücresel birikimin ve tıkaç oluşumunun azaltılmasına yardımcı olabilir.
AHA mı BHA mı?
Cevap:
Ne hedeflediğinize bağlı.
Eğer ana problem:
- matlık
- yüzeysel pürüz
- düzensiz doku
- bazı yüzeysel pigmentasyon sorunları
ise AHA mantıklı olabilir.
Eğer ana problem:
- siyah nokta
- komedon
- yağlanma
- tıkanıklık
ise salicylic acid daha mantıklı olabilir.
İkisini birlikte kullanabilir miyiz?
Teorik olarak evet.
Ama:
kullanabiliyor olmak, kullanmanız gerektiği anlamına gelmez.
AHA + BHA aynı üründe bulunabilir.
Farklı günlerde kullanılabilir.
Ancak ikisini ayrı güçlü ürünler olarak üst üste kullanmak:
- irritasyon
- kızarıklık
- kuruluk
- yanma
- pullanma
riskini artırabilir.
Burada önemli kelime:
toplam yük.
Her gün asit kullanmak gerekir mi?
Hayır.
Beauty algoritmaları bize bazen:
“aktif kullanmıyorsan rutinin eksik.”
hissi veriyor.
Ama cildin sürekli eksfoliasyona ihtiyacı yok.
Kullanım sıklığı:
- asidin türüne
- konsantrasyona
- pH’a
- formülasyona
- cilt toleransına
bağlı.
Bazı insanlar haftada birkaç kez rahatça kullanabilir.
Bazılarında daha seyrek kullanım yeterlidir.
Bazıları ise hiç kullanmadan gayet iyi bir cilt bakım rutini sürdürebilir.
Daha fazla soyulma = daha iyi sonuç mu?
Hayır.
Bu özellikle önemli.
Eksfoliasyon ürünlerinden sonra cilt:
- yanıyor
- sürekli kızarıyor
- aşırı pullanıyor
- normal ürünler bile batıyor
ise bunu:
“asit çalışıyor.”
diye okumamak gerekir.
Amaç:
cildi görünür biçimde soymak değil.
Kontrollü eksfoliasyon.
“Over-exfoliation” gerçekten var mı?
Evet.
Özellikle aynı rutinde:
AHA
BHA
retinol
scrub
peeling mask
gibi katmanlar kullanıldığında toplam irritasyon yükü artabilir.
Bu yüzden bazen skincare’in en iyi hamlesi:
bir aktif daha eklemek değil, birini çıkarmaktır.
AHA güneşe hassasiyet yapar mı?
AHA kullanımının UV’ye karşı hassasiyeti artırabildiğini gösteren veriler bulunuyor.
Bu nedenle AHA kullanan kişilerin güneş korumasına özellikle dikkat etmesi mantıklıdır.
Yüzde kaç AHA kullanılmalı?
Burada tek bir doğru cevap yok.
Aynı yüzdeye sahip iki glycolic acid ürünü farklı pH’larda farklı aktivite ve irritasyon potansiyeline sahip olabilir.
Bu nedenle ambalaj üzerinde gördüğünüz:
10% AHA
etiketi size bütün hikâyeyi anlatmaz.
Beauty marketing rakam sever.
Cilt kimyası ise daha karmaşık.
Salicylic acid yüzde kaç olur?
OTC akne ürünlerinde salicylic acid genellikle düşük konsantrasyonlarda bulunur.
Ama yine:
2% = 1%’den iki kat daha iyi
diye düşünemeyiz.
Formülasyon ve tolerans burada da önemli.
AHA ve retinol aynı gecede kullanılabilir mi?
Mutlak kimyasal yasak değil.
Ama her ikisi de irritasyon yaratabileceği için aynı rutinde kullanmak bazı kişilerde gereksiz yere cilt stresini artırabilir.
Bu yüzden pratik bir yaklaşım:
farklı gecelere ayırmak.
Vitamin C ile birlikte kullanılabilir mi?
Yine teorik bir “yasak” yok.
Ama düşük pH’lı L-ascorbic acid serum
güçlü AHA
aynı rutinde bazı ciltler için fazla irrite edici olabilir.
Daha yararlı soru:
“Cildimin aynı anda bunların hepsine ihtiyacı var mı?”
AHA/BHA gözenekleri küçültür mü?
Gözenekler kas gibi açılıp kapanmaz.
Kalıcı biçimde “küçültülmeleri” de kozmetik ürünlerle düşünüldüğü kadar basit değil.
Ancak tıkanıklığın ve yüzeydeki düzensiz dokunun azalması:
gözeneklerin daha az belirgin görünmesine
yardımcı olabilir.
Siyah nokta için hangisi?
Genellikle:
salicylic acid.
Lipofilik yapısı ve komedolytic etkileri nedeniyle siyah nokta ve kapalı komedon odaklı ürünlerde en sık kullanılan seçeneklerden biri.
Asit kullanmak zorunlu mu?
Hayır.
Bir kez daha:
iyi skincare exfoliating acid içermek zorunda değildir.
Cildiniz:
- pürüzsüz
- rahat
- sağlıklı
- toleranslı
ise sırf TikTok’ta herkes acid night yapıyor diye rutininize AHA veya BHA eklemeniz gerekmiyor.
Kısaca
AHA nedir?
Alpha Hydroxy Acid grubudur.
BHA nedir?
Beauty dilinde çoğunlukla salicylic acid için kullanılır.
Temel fark ne?
AHA’lar özellikle yüzeysel deskuamasyonu desteklerken salicylic acid’in lipofilik özelliği foliküler tıkanıklık ve komedonlarda avantaj sağlayabilir.
Siyah nokta için hangisi?
Salicylic acid daha sık tercih edilir.
Pürüzlü doku için hangisi?
AHA’lar değerlendirilebilir.
İkisini birlikte kullanmak şart mı?
Hayır.
Her gün kullanmak gerekir mi?
Hayır.
Asit ne kadar çok yakarsa o kadar mı etkili?
Hayır.
Herkes exfoliant kullanmalı mı?
Hayır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- FDA — Alpha Hydroxy Acids
https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-ingredients/alpha-hydroxy-acids - FDA — Beta Hydroxy Acids
https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-ingredients/beta-hydroxy-acids - AAD — How to safely exfoliate at home
https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/routine/safely-exfoliate-at-home


